تبلیغات
مهندسی اقتصادکشاورزی - زراعت سیب زمینی

زراعت سیب زمینی

نویسنده :نگین عباسوند
تاریخ:چهارشنبه 29 تیر 1390-04:45 ب.ظ

 غده بندی: هورمون لازم برای تحریك و شروع غده بندی در برگه و تحت تأثیر روزهای كوتاه تولید میشود. هر چه رقم دیررستر باشد نسبت به طول روز حساستر و غده بندی آن در روزهای بلندتر به تاخیر بیشتری میافتد.

سیب زمینی :  

سیب زمینی با نام علمی solanum tuberosum        ونام انگلیسی potato       یكی از گیاهان غده ای است كه در مقایسه با سایر گیاهان زراعی از نظر اهمیت در دنیا بعد از غلات نقش مهمی را در تغذیه ی مردم دنیا ایفا می كند.سیب زمینی بومی آمریكای جنوبی و اصل آن از كشور پرو می باشد. در زمان های قدیم گونه ای از این گیاه به نام solanum andegina       برای اولین بار از آمریكای جنوبی به اسپانیا برده شد و در طی قرن 18 از این كشور به سراسر اروپا گسترش یافت .در ابتدا كشت سیب زمینی فقط در مناطق محدودی از اروپا در كاخ های سلطنتی ومنازل به عنوان گیاه زینتی مرسوم بوده است و طبق شرایط برای اولین بار در كشور ایرلند به منظور تغذیه مورد كشت وزرع قرار گرفت.این گیاه حدود 220سال پیش سیرجان ملكوم سفیر دولت انگلیس در ایران به فتحعلی شاه قاجار هدیه و ابتدا در مرحله پشند واقع در اطراف تهران كشت گردید. 

 

 

گیاهشناسی:

سیب زمینی گیاهی است یكساله از تیره سولانا سه solanaceae       وجنس solanum       گونه های وحشی و زراعی سیب زمینی كه شامل این جنش هستند در حدود 2000گونه را شامل می شوند ولی تنها 150گونه از آن تولید غده می كند. 

 ریشه:

  سیستم ریشه افشان و نا به جاست ریشه های مربوط به غده های بذری از محل جوانه ها تشكیل ودر عمق و اطراف سطح خاك پراكنده می گردند ساقه هوایی از بالای ریشه ها خارج می شود.حدود 90 در صد فعالیت جذبی ریشه ها تا عمق حداكثر 60سانتی متر اتفاق می افتد به همین جهت سیب زمینی به عنوان گیاهان با ریشه های سطحی شناخته می شود. 

ب) ساقه:

سیستم ساقه در سیب زمینی شامل ساقه به اضافه ی استولون به اضافه غده می باشد ساقه هوایی از جوانه های موجود در روی غده به وجود می آید لذا از هر غده یك یا چند ساقه اصلی  بوجود می آید گیاهانی كه از بذر حقیقی بوجود آمده اند دارای یك ساقه اصلی می باشند.یكی از بارزترین مشخصات ساقه در سیب زمینی این است كه هم در سطح خاك وهم در زیر زمین تولید ساقه می كند از ساقه هایی كه از روی گره های بخش زیر زمینی بوجود می آیند بطور سنتی به نام استولون یاد می كنند .stolone       اما از لحاظ ریخت شناسی ریزوم است از مشخصات دیگر ساقه های زیر زمینی این است كه در شطح خاك قرار بگیرند به ساقه های هوایی تبدیل می شوند. 

ج) استولون:

اصطلاحا به استولون بند ناف نیز گفته میشود.هر غده به وسیله استولون به شاخه اصلی متصل ومواد غذایی را از این طریق جذب می كنند. طول استولون ها معمولا كمتر از 15 سانتی متر بوده و به رنگ سفید یا شیری دیده می شود.پتانسیل تولید استولون و در نتیجه غده در هر بوته تا 30 عدد می رسد ولی نهایتا 5تا 15 غده به مرحله برداشت می رسند.غده های سیب زمینی در نتیجه تورم نوك استولون بوجود می آیند تعداد و طول استولون ها  به تراكم و شرایط رشد بستگی دارند. 

د)برگ:

برگها به صورت مركب شانه ای فرد دیده می شود كه 2 تا 6 جفت برگچه ویك برگچه انتهایی تشكیل شده اند. 

ر)گل:

در اصطلاح گیاه شناسی نوع گل آذین در سیب زمینی از نوع گرزن است .گلها از 5 كاسبرگ و5گلربرگ بهم جوش خورده و5پرچم كوتاه به هم چسبیده رنگ گلها بسته به نوع رقم از سفید ، آبی، آبی مایل به ارغوانی ، قرمزمتمایل به بنفش متغیر است. 

میوه:

در گل های تلقیح یافته میوه ای خوشه ای مانند تشكیل می شود میوه رسیده شبیه گوجه فرنگی و به رنگ سبز است كه بعدا زرد رنگ می شود .در هر میوه تا 150عدد بذر دیده می شود سیب زمینی گیاهی خود گشن است و به دلیل عقیمی دانه های گرده و تخریب تخمدان در شرایط زراعی به ندرت میوه می دهد به بذر ها اصطلاحا بذر حقیقی سیب زمینی می گویند.

 ك)غده:

  از نظر ریخت شناسی ساقه های تغییر یافته ای هستند كه عضو اصلی ذخیره ای بوده و بعنوان تكثیر نیز مورد استفاده قرار می گیرند. در یك غده 2بخش كاملا متمایز دیده می شود: 

 1)تاج: بخشی از غده است كه تعداد جوانه ها یا چشم های سیب زمینی در آن محل بیشتر باشد 2)پاشنه: قسمتی كه یا اصلا جوانه ندارد یا تعداد آنها بسیار كمتر است.  

خاك مناسب:

بافت شنی لومی و لومی شنی برای سیب زمینی ایده آل است هر قدر خاك به سمت شنی تمایل داشته باشد بهتر است چون مشكل سله وجود ندارد همچنین در چنین خاكهایی عملیات داشت وبرداشت نیز مناسب است خاكهای سنگین به دلیل چسبندگی و ایجاد سله مطلوب نیستند ولی با این خاك سیب زمینی را می توان در اغلب خاكها زراعت نمود به pH      حساسیت ندارد. ولی در محدوده 7.5 تا 6 رشد خوبی دارد در خاكهای بسیار اسیدی غده ها كوچك مانده وسیب زمینی جزئ گیاهان حساس به شوری محسوب می شود.

 آب وهوای مناسب :

عموما در كلیه شرایط آب وهوایی قادر به تولید می باشد.سیب زمینی بدون جوانه زنی قبلی در 8درجه سانتی گراد جوانه زده وغده های جوانه زده وغده های جولانه زده در 8 الی 9 درجه سانتی گراد شروع به رشد می كنند .مناسبترین دما برای رشد 18 تا 20 درجه سلسیوس و مناسب ترین دمای خاك برای غده بندی 16 تا 20 درجه سلسیوس می باشد. افزایش دمای خاك به بیش از سرعت رشد غده ها كاسته ورشد غده ها 30 درجه سلسیوس عملا متوقف میشود .پس می توان گفت سیب زمینی گیاهی سرما دوست وحساس به گرما است آب و هوای مرطوب در زمان كاشت بویژه اگر چند روز ادامه داشته باشد بعلت شیوع بیماری های قارچی معمولا منجر به تجدید زراعت می شود. همچنین در دمای بالا میزان پوسیدگی ساقه و غده ها افزایش می یابد .سیب زمینی به یخبندان حساس  است واندامهای رویش از 2- به پایین آسیبب می بینند اما به خود غده ها ضرری نمی رسد سرمازدگی غده ممكن است در اثر كشت دیر هنگام ویا تاخیر در برداشت در نواحی سرد اتفاق بیافتد در این صورت در اثر سرخ كردن تغییر رنگ داده و به صورت توده آبی در می آید .همچنین در اثر سرما نشاسته به گلوكز تبدیل ونشاسته طمع شیرین به خود می گیرد.سیب زمینی گیاهی است از نظر گل دهی روز بلند واز نظر غده بندی روز كوتاه است.روز های بلند از طریق تاخییر درشروع  غده بندی ونیز تامین مقدار بیشتری از مواد فتو سنتزی رشد رویش را افزایش می دهد اگر محیط روز كلا كوتاه باشد غده بندی زود شروع می شود ولی عملكرد افت پیدا می كند در چنین مناطق باید از ارقام دیر رس  استفاده كرد.

 ارقام سیب زمینی:

برحسب نوع مصرف به 3 دسته تقسیم می كنند . 

1)سیب زمینی های غذایی، سیب زمینی های علوفه ای و سیب زمینی های صنعتی . 

از نظر طول دوره رسیدگی نیز به 5 گروه تقسیم بندی میشوند : 

1)سیب زمینی های خیلی زود رس :

 طول دوره رشد 60 تا 70 روز باید جوانه زنی قبلی كشت شود خاصیت انبار داری ندارد و با عملكرد پایین بعد از برداشت باید مصرف شود. 

2)سیب زمینی های زود رس :طول دوره رشد 90تا 120روز .خاصیت انبار داری نداشته وعملكردشان بیشتر سیب زمینی های خیلی زود راس است.مانند رقم دراگا  

3)سیب زمینی های میان رس    :   

طول دوره رشد 150 روزه وقابلیت انبار داری را دارند مانند رقم آگریا 4)سیب زمینی های دیر رس: طول دوره 150تا 180 روزه دارای خاصیت انبار داری بوده و زمانی برداشت می شود كه بوته ها شروع به زرد شدن می كنند.مثل رقم مورن ،آلفا ،كوزیما 

 5)سیب زمینی های خیلی دیر رس:

طول دوره رشد تا 507 به طول می انجامد عملكرد بالا و معمولا مصرف صنعتی دارد .تولید چسب والكل ونشاسته 

كاشت سیب زمینی:  

الف: تهیه بستر : سیب زمینی به تراكم خاك و وجود گلوخه در بستر بسیار حساس است تراكم خاك از گسترش ریشه ها جلوگیری می كند وجود كلوخه موجب بد شكل شدن كلوخه می گردد. زمین مورد كاشت حتما باید تا عمق 90 سانتی متر فاقد لایه متراكم بوده وخاك نیز تا عمق 25 سانتی متر به خوبی نفوذپذیر باشد.برای كاشت در بهار زمین را به عمق 25تا30 سانتی متر شخم زده وعملیات كاشت انجام می گیرد. 

كاشت: به 4 روش امكانپذیر است:

 1-كاشت بذر حقیقی         2-كاشت غده           3 -كاشت جوانه             4-كاشت بافت 

 كاشت به طریق غده باز به دو صورت انجام می پذیرد: 

با جوانه زنی قبلی ، بدون جوانه زنی قبلی 

توصیه بر این است كه سیب زمینی را به صورت جوانه زنی قبلی بكاریم با این كار علاوه بر اینكه رسیدگی 2تا 3 هفته تسریع می شود غده های نا سالم نیز تشخیص داده می شوند.در این روش غده ها را 3تا 4 هفته قبل از كاشت در یك محل نور گیر با كف تمیز وصاف قرار می دهند زمانیكه طول جوانه ها به 20 تا25 سانتی متر رسید به زمین اصلی منتقل می كنند.اگر طول جوانه ها بیش از این مقدار باشد در كشت مكانیزه به علت شكسته شدن ایجاد مشكل میكند بدلیل انتقال بیماریهای قارچی ،باكتریایی و ویروسی بهتر است از غدد گواهی شده استفاده گردد. اگر غده های سال اول را در سال دوم و سال دوم را در سال سوم كشت كنیم عملكرد تا 50 درصد تقلیل می یابد.معمولا غددی كه بیش از 80 گرم وزن داشته باشند برای قطعه قطعه كردن مناسب می باشند. 

 چنین غدد را 2تا 3 ویا 4 قطعه ای می كنند بطوریكه هر قطعه حدود 35 تا 70 گرم (به اندازه تخم مرغ وزن داشته باشند وجود 2تا 3چشم در هر قطعه مرد نظر می باشد غده ها به صورت طولی از طرف تاج به پاشنه برش می دهند. 

وسیله برش باید تمییز باشد وبعد از هر برش ضد عفونی گردد برای ضد عفونی كردن می توان از آب ژاول هیپو كلرید سدیم ویا ضد عفونی كننده سبزیجات مثل روكال استفاده نمود این عمل برای جلوگیری از آلودگی قارچی وویروسی انجام می شود سیب زمینی برش داده شده را میتوان به وسیله مانكوزب ویا حتی وایتكس به مدت 5 تا 10 دقیقه به مقدار 2در هزار غدد برش داده شده را نباید بلا فاصله كاشت بلكه به منظور تشكیل لایه چوب پنبه ای به مدت 48 ساعت در دمای 12 تا 15 درجه سانتی گراد با رطوبت 85 تا 95 درصد قرار داد .روش های كاشت:

  با فارو و یا شیار باز كن شیارهایی را در داخل خاك ایجاد می كنند در روی شیار ها به فاصله معین غده را قرار داده وروی آن را با خاك می پوشانند.برگردان خشن گاو آهن را باز می كنند.بنابراین فقط شیار باز می كنند غده ها را در فاصله معین كاشته وبر روی آن خاك می ریزند 

.در زراعت های سنتی به كمك بیل شیار ایجاد كرده وغده ها را در درون شیار به فواصل معین ریخته وبه روی آن خاك می ریزند .به وسیله دستگاه های نیمه وتمام اتوماتیك .به صورت جوی وپشته اگر عرض پشته ها زیاد باشد كاشت در 2سمت پشته ها انجام میشود ولی اگر عرض پشته ها كم باشد كاشت در یك سمت پشته ها انجام می گیرد. 

مواد غذایی مورد نیاز:

سیب زمینی جذب عناصر غذایی را 3 تا 4 هفته بعد از كاشت شروع میكند چرا كه در گیاهك حاصله در این مدت از ذخایر موجود در بذر استفاده می كند. 

 

 

الف) نیتروژن:

كمبود N       سبب كاهش عملكرد، گسترش بیماریها وپیری زودرس گیاه می شود زیادی N       نیز موجب تحریك رشد رویش ، تاخیر در غده بندی ورسیدگی وافزایش درصد غده های درشت می شود زیادی N       می تواند موجب افزایش نیترات سیب زمینی نیز بشود كه بسیار نامطلوب است در ایران برای تولید عملكردهایی در حدود40 تن در هكتار به 180تا 200 كیلوگرم كود نیتروژنه نیاز است.

نكته: طبق توصیه كارشناسان مناسبترین موقع مصرف كود نیتروژنه بلا فاصله بعد از كاشت یه صورت ردیف 15 تا 20سانتی متر زیر غده ها می باشد بقیه به صورت سرك در 2یا 3 نوبت كاشته میشود.

ب)K    پتاسیم:

k موجب توسعه بخش سوبریز سیب زمینی می شود در نتیجه موجب كاهش خسارت مكانیكی در زمان برداشت و انبارسازی می گردد و زمانی كه پوست سیب زمینی گرفته بشود گوشت ان در اثر مجاورت هوا به رنگ تیره در می اید.در سیب زمینی تركیباتی نظیر اكسی فنولین و اهن وجود دارد.در مجاورت هوا اهن fe 2+   بهfe3+   اكسید می شود و در تركیب با اكسی فنولین گوشت را به رنگ تیره در می اورد.پتاسیم ماده ای است كه می تواند جایگزین اهن در این تركیب شود لذا مصرف كود پتاسیم از قهوه ای شدن پوست ممانعت می كند.در منطقه ی ما پتاسیم لازم نیست.

ج)فسفر:

فراوانی فسفر موجب افزایش عددی غده ها میشود.در خاك های فقیر 120تا130كیلوگرم و در خاك های معمولی مصرف 30تا50 كیلوگرم در هكتار كافی است.

الف)عملیات داشت:

خاكدهی پای بوته ها زمانی كه ارتفاع بوته ها به25سانتیمتر رسید همچنین بعد از غده بندی باید پای بوته ها خاك داد.این عمل به منظوردورماندن استولون ها و غده ها از نور انجام می گیرد.

ب)ابیاری:سیب زمینی را به 2صورت كشت می كنند:1)هیرم كاری      2)خشكه كاری

هیرم كاری چند فایده دارد:

1)سبب میشود بین خاك و غده ها تماس بهتری بوجود اید.

2)وجود رطوبت در خاك سبب تحریك جوانه زنی بذور علف های هرز شده و این علف ها طی عملیات تكمیلی كنترل می شود.

3)در هیرم كاری تا زمانیكه گیاه به ارتفاع 10 تا 15 سانتیمتری نیازی به ابیاری نیست.اولین ابیاری می تواند تا مرحله ی گلدهی به تاخیر بیفتد ولی در مرحله ی خشكه كاری باید تا این مرحله 2بار ابیاری انجام گیرد.بعد از گلدهی هر 7 تا 12روز یكبار باید ابیاری انجام گیرد.سیب زمینی از گیاهان حساس به خشكی محسوب میشود و به تنش رطوبتی مخصوصا از مرحله ی شروع غده بندی تا مرحله ی شروع زرد شدن برگها حساس می باشد بیشترین حساسیت3تا6هفته پس از شروع غده بندی است.زیادی ابیاری نیز موجب شسته شدن عناصر غذایی و توسعه ی بیماری ها و كاهش درصد ماده ی خشك غده ها میشود.

ج)مبارزه با آفات و بیماریها علف های هرز:

1)مبارزه ی مكانیكی موجب زخمی شدن استولون ها و اشاعه ی بیماری میشود بنابراین بهتر است از وجین دستی یا علف كش استفاده نمود.علف كش اختصاصی سیب زمینی EPTC   اپتام است.

2)سیب زمینی مورد حمله ی آفات زیادی از جمله كرم برگخوار چغندرو كرم اگروتیس(شب پره ی زمستانی)و كرم سفید ریشه و انواع كرمهای مفتولی و... قرار می گیرد.مهمترین افت سیب زمینی سوسك كلرادو بنام Leptinotara decemlineate.    سوسك بالغ در خاك زمستان گذرانی میكند و در بهار در زیر برگها تخم می گذارد لارو پس از تغذیه از برگها وارد خاكها شده و بعد از شفیرگی مجددا بصورت حشره ی بالغ به برگها حمله میكند.

سوسك كلرادو در انتقال بیماریهای باكتریایی نقش داردو از طریق از بین بردن بقایای گیاهان و كنترل علف های هرز مزارع و بكارگیری تناوب  و رعایت فاصله بین مزارع می توان با افات مبارزه كرد.از حشره كش هایی نظیر مالاتیون-متاسی-تیودان می توان استفاده نمود.

3)بیماری مرگ ریشه تقریبا در تمام مناطق كشت دیده میشود در صورت حمله ی قارچRhizoctona solani   جوانه ها دچار پوسیدگی میشود. بوته میری نیز از دیگر بیماریهای قارچی است كه معمولا در دوران گلدهی نمایان میشود نماتد مولد پوسیدگی نیز از طریق چشمها وارد سیب زمینی شده و به ان اسیب میزند.ضدعفونی غده ها به هنگام كاشت ضروری است.

برداشت:سیب زمینی هنگامی رسیده محسوب میشود كه به اندازه ی مناسب برای مصرف رسیده و به اسانی از استولونها جدا شدهوبا حد اقل آسیب به پوست قابل برداشت باشد . لذا به هنگام برداشت نباید پوست سیب زمینی با مالش انگشت از غده جداشود. برای تثبیت رشد و اندازه غده لازم است اندامهای هوائی حدود 10 تا 20 روز قبل از برداشت با داس و یا سموم شیمیائی عمومی نظیر گراماكسون یا پارا كواد ، گدای فوزین یا رانداب .

1-   برای برداشت از مزارع كوچك از بیل استفاده میكنند و هنگام استفاده ازبیل باید دقت كرد تا بیل به اطراف بوته ها زده نشود ، در غیر اینصورت غده های زخمی و ضایعات انبار داری افزایش می یابد .

2-    در ایران عمدتا از گاوآهن كه خیش آن باز شده  استفاده میكنند

3-    استفاده از دستگاهای مخصوص

سولانین :

 مهمترین ماده سمی و مضر در سیب زمینی است كه مقدار سولانین بطور طبیعی در سیب زمینی كم است و لی تحت شرایط تولید نگهداری و قر ار گرفتن در معرض نور افزایش می یابد .سولانین از تركیب یك گلوكز با یك الدئید بو جود می آید كه در مجازی هاضمه تحت تاثیر اسد معده به اجزای سازنده خود تجزیه میشود  دارای اثزات زسر است .

1- پس از جذب شدن گلبولهای قرمز خون را همولیز میكند همان كاری كه برق گرفتگی می كند

2- موجب ضعف عمومی وضعف مراكز حركتی وتنفسی می شود.

3- كلیه ومثانه پر خون شده وادرار قرمز رنگ می شود

4- در موارد شدید فوت افراد مسمومیت خفیف معمولا در عرض 24 ساعت بهبود می یابد ولی در مسمومیت های شدید باید معده شست وشو شود در حیوانات تانن یا پوست بلوط خورانده می شود.در سیب زمینی معمولی مقدار سولانین 3تا 6 میلی گرم در هر 100 گرم است .بنابراین مصرف مصرف نیم كیلو گرم سیب زمینی موجب ورود 15 تا 30 گرم سولانین به بدن می شود مصرف چنین سیب زمینی خطر نداشته وبا ادرار دفع می شود.

توصیه های فنی با تقویم زمانی برای مراحل مختلف تولید سیب زمینی در استان آذر بایجان شرقی:

الف)فروردین ماه:

در مناطق نیمه سردسیر مانند عجب شیر ،بناب ،ملكان، آذرشهر،شبستر،به محض مساعد شدن دمای خاك وافزایش درجه حرارت آن تا اواسط فروردین ماه باید اقدام به كشت نمود.

در مناطق سردسیر مانند نظیر بستان آباد ، سراب، كلیبر ، اهر، هریس ، اواخر فروردین ماه باید كشت انجام شود.

ب)اردبهشت ماه:

1-در صورت عدم بارندگی وسبز نشدن ردیف ها یا پشته ها انجام اولین آبیاری در طول اردیبهشت ماه ضروری است.2- در مناطق نیمه سرد سیر اولین نوبت خاك دهی پایه بوته ها در نیمه دوم اردیبهشت ماه انجام می شود.3- درصورت ظهور حشرات مكنده سم پاشی انجام میشود.

ج)خرداد ماه:

 اولین نوبت خاكدهی پایه بوته در مناطق سردسیر ودومین خاكدهی پایه بوته در مناطق نیمه سردسیر انجام میشود.2- وجین علف های هرز دادن كود اوره به صورت سرك وآبیاری الزامی است.

د)تیر ماه:

1- مزرعه نباید تشنه بماند عدم آبیاری موجب كاهش شدت محصول غده ای میشود .

ر)مرداد ماه :انجام مراقبت های زراعی در مرحله داشت باید ادامه یابد.

ز)شهریور ماه :

 1-اجرای عملیات آبیاری ومبارزه با آفات وامراض در نیمه اول شهریور ماه ادامه می یابد.

2-10روز مانده به برداشت سیب زمینی آبیاری قطع و نسبت به جمع اوری بوته ها در مزرعه اقدام می گردد.

ح)با شروع پاییز مناسب ترین موقع برداشت در اغلب مناطق شروع می گردد.

تناوب زراعی:

با توجه به اینكه سیب زمینی جزو گیاهان وجینی است لذا مزرعه ای از این گیاه باقی می ماند یك مزرعه ی تقریبا عاری از علف های هرز است از طرفی دیگر هم چون در زمان برداشت عملا زمین شخم می خورد لذا زراعت بعدی نیازی به شخم ندارد.

سیب زمینی بعد از لگومینوز ها به ویژه گیاهان علوفه ای مثل شبدر ویونجه بهترین نتیجه را دارد.كشت سیب زمینی به طور متوالی در یك قطعه زمین موجب شیوع بیماریها مخصوصا بیماریهای باكتریایی می شود .قرار گرفتن سیب زمینی با یونجه ،ذرت،گندم وجو در سیكل تناوبی از لحاظ جلوگیری از گسترش بیماریهای بسیار مطلوب می باشد.

باتشکر ازمطالب دکترابراهیم خلیل وندبهروزیار




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
How long does Achilles tendonitis last for?
دوشنبه 27 شهریور 1396 09:17 ق.ظ
Attractive section of content. I just stumbled upon your site and in accession capital to assert that
I get actually enjoyed account your blog posts. Any way I'll
be subscribing to your feeds and even I achievement you access consistently fast.
Can Pilates make you look taller?
دوشنبه 30 مرداد 1396 09:55 ق.ظ
This is a topic that's near to my heart...
Many thanks! Exactly where are your contact details though?
http://vickeyteyler.jimdo.com/
شنبه 21 مرداد 1396 02:50 ب.ظ
Today, I went to the beach with my children. I found a
sea shell and gave it to my 4 year old daughter and said "You can hear the ocean if you put this to your ear." She placed the shell to her ear and screamed.
There was a hermit crab inside and it pinched her ear.

She never wants to go back! LoL I know this is entirely off
topic but I had to tell someone!
http://lavishfacsimile40.unblog.fr
یکشنبه 15 مرداد 1396 03:06 ب.ظ
It's amazing designed for me to have a web site,
which is beneficial in support of my experience. thanks
admin
Danelle
دوشنبه 9 مرداد 1396 10:15 ب.ظ
I've been surfing online more than 2 hours today,
yet I never found any interesting article like yours.
It is pretty worth enough for me. In my opinion, if all site
owners and bloggers made good content as you did, the net will
be much more useful than ever before.
eleonoregeter.weebly.com
جمعه 6 مرداد 1396 11:29 ب.ظ
Link exchange is nothing else except it is simply placing the other person's
blog link on your page at suitable place and other person will also do similar in favor of you.
محمد حمدی از بستان اباد
پنجشنبه 1 تیر 1396 01:51 ب.ظ
سلام خسته نباشید مهندس محترمتو مزرعه سیب زمینی ما دو نوع کرم هس یکی طوفه بر ذرت و دیگر کرم سفیدریشه یعنی خشکرود هس چه نوع سموم مورد نیاز هس سمپاشی کنیم
Scotty
شنبه 23 اردیبهشت 1396 12:05 ق.ظ
Link exchange is nothing else except it is only placing the other
person's web site link on your page at appropriate place and other person will also do similar in support of you.
manicure
یکشنبه 20 فروردین 1396 04:39 ب.ظ
Nice blog here! Also your site loads up very fast!
What host are you using? Can I get your affiliate link to your host?
I wish my site loaded up as fast as yours lol
مصطفی
جمعه 29 خرداد 1394 05:34 ب.ظ
با تشکر از اطلاعات مفیدتون
پاینده باشید.
طاها
سه شنبه 8 اردیبهشت 1394 11:00 ب.ظ
ممنون خیلی جالب بود
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر